httpd  -- mały i bezpieczny serwer HTTP
Wojciech Koszek
 
W czasach, w których znaczna czę¶ć rynku zdominowana została przez niepodzielnie 
królujący serwer Apache, wydawać by się mogło, iż używanie rozwiązań 
alternatywnych jest bezcelowe. Jednak są sytuacje, w których instalacja serwera 
o tak potężnych możliwo¶ciach jest nieopłacalna. Jednym z możliwych wyborów 
jest thttpd.

Thttpd jest małym, stabilnym i bezpiecznym serwerem HTTP. Obsługuje wszystkie 
nowoczesne technologie tj.: skrypty CGI, PHP, rozszerzenia SSI, strony domowe 
użytkowników, podstawowe mechanizmy uwierzytelniania, możliwo¶ć przekierowań, 
itd. Od innych serwerów różni się przede wszystkim prost± instalacj± oraz 
konfiguracj± jak również wysok± wydajno¶ci±, o której okazje miały przekonać 
się takie serwisy jak choćby cdrom.com czy download.napster.com. Do obsługi 
ż±dań nie wykorzystuje funkcji fork(), która przy większym obci±żeniu może 
okazać się zbyt mało wydajna, lecz tzw.: nieblokuj±ce operacje wej¶cia/wyj¶cia, 
(non-blocking I/O) które bazuj± na funkcjach select(), poll(), kqueue(). 
Powoduje to, iż wszystkie ż±dania obsługiwane s± przez jeden proces. 
Niepodważalną zaletą serwera jest możliwo¶ć pracy, w chrootowanym ¶rodowisku, 
co niew±tpliwie korzystnie wpływa na bezpieczeństwo systemu. Thttpd jako jeden 
z niewielu serwerów HTTP standardowo obsługuje ograniczanie wykorzystywanej 
przepustowo¶ci, co pozwala nam na zapewnienie gwarantowanej jako¶ci usługi 
(Quality Of Service). 
 
Instalacja
Jeżeli jeste¶my użytkownikami systemu BSD możemy zainstalować aplikacje z bazy 
portów. W przeciwnym wypadku ¶ci±gamy Ľródła ze strony 
http://www.acme.com/software/thttpd/. Po pobraniu i rozpakowaniu archiwum 
możemy przyst±pić do instalacji. Sprowadza się ona do wykonania następuj±cych 
kroków:
·          edycji pliku config.h. Plik ten wł±czany podczas kompilacji pozwala 
na ustalenie domy¶lnych opcji działania serwera. Do zmiennych, na które warto 
zwrócić uwagę należ±: CGI_PATTERN (okre¶la domy¶ln± ¶cieżkę przeszukiwania 
skryptów CGI) DEFAULT_USER (okre¶la użytkownika, z którego prawami zostanie 
uruchomiony serwer, czy też ALWAYS_CHROOT (mówi±ca serwerowi, by po starcie 
domy¶lnie wywoływał funkcje chroot() ). W celu poznania większej ilo¶ci 
zmiennych odsyłam czytelnika do bogato udokumentowanego pliku config.h.
·          Dodaniu grupy www. Na systemie FreeBSD polecenie ma postać:
 
#/sbin/pw group add www
 
·          stworzeniu katalogu /usr/local/www :
 
#/bin/mkdir -m 711 /usr/local/www
 
·          Kompilacji aplikacji poprzez wydanie poleceń:
 
#./configure
#make 
#make install
 
Niestety na jednym z systemów autora wyst±piły błędy uniemożliwiaj±ce poprawne 
skompilowanie aplikacji w wersji 2.20c. Rozwi±zanie problemu jest na szczę¶cie 
bardzo proste i polega na zmianie linijki w pliku libhttpd.c z:
 
#include <sys/time.h> 
 
na poprawną formę 
 
#include <time.h>
 
Na szczę¶cie bł±d został poprawiony i nie występuje już w wersji 2.23beta, 
która zawiera wiele zmian i poprawek względem starszej wersji 2.20c.
·          stworzenia pliku konfiguracyjnego. Przykładowy plik thttpd.conf 
pokazany jest na listingu nr 1. Okre¶la on główny katalog dokumentów (dir 
/usr/local/www), ¶cieżkę przeszukiwania skryptów, CGI (cgipat '/cgi-bin/*') 
									 oraz 
użytkownika, z którego prawami uruchomiony zostanie serwer (user webuser. Opcja 
chroot nakazuje działanie serwerowi w chrootowanym ¶rodowisku. W przypadku jej 
użycia należy pamiętać o skopiowaniu wszystkich bibliotek i programów używanych 
przez skrypty CGI w odpowiednie katalogi. Opcja pidfile okre¶la plik w którym 
przechowywany będzie numer procesu serwera.
·          stworzeniu skryptu startowego thttpd.sh przedstawionego na listingu 
nr 2 oraz skopiowaniu go do katalogu systemowego /usr/local/etc/rc.d lub innego 
w zależności od systemu. W przypadku systemu FreeBSD polecenie będzie miało 
postać:
 
#cp thttpd.sh /usr/local/etc/rc.d/
 
Po tak przeprowadzonych przygotowaniach możemy już wystartować serwer wydając 
polecenie:
 
     #/usr/local/etc/rc.d/thttpd.sh start
 
O prawidłowym starcie aplikacji przekonać się możemy wydając polecenie:
 
#ps awx|grep thttpd
2095  ??  Is     0:00.00 /usr/local/sbin/thttpd -C /usr/local/etc/thttpd.conf -t /usr/local/etc/thttpd.throttle
 
W celu zmiany zachowania serwera można posłużyć się również opcjami wiersza 
poleceń. Niektóre z nich zostały przedstawione w tabeli nr 1.
 
Własne strony błędów
W praktyce prawie zawsze chcemy mieć możliwość zdefiniowania własnych stron z 
opisem błędów. Dokonać tego możemy w prosty sposób poprzez stworzenia pliku 
errXXX.html w podkatalogu errors, gdzie XXX to standardowy numer błędu protokołu 
HTTP. Dodatkowo chcąc zablokować domyślnie generowane dodatkowych informacji o 
błędach, musimy zakomentować wiersz w pliku config.h odpowiadający za 
deklarowanie zmiennej EXPLICIT_ERROR_PAGES.
 
Hosty wirtualne
Thttpd oferuje nam ciekawe możliwości jeżeli chodzi o hosty wirtualne. 
Konfiguracja jest niezwykle prosta i wszystko, czego potrzebujemy to stworzenie 
w głównym drzewie dokumentów katalogów, których nazwy odpowiadają nazwom 
obsługiwanych domen np.:
 
  #cd /usr/local/www && mkdir –m 711 www.firma1.com.pl www.firma2.com.pl
 #/bin/ls –lga|grep firma
 drwxr-xr-x   2 root  wheel  512 Sep 17 19:49 www.firma1.com.pl/
 drwxr-xr-x   2 root  wheel  512 Sep 17 19:49 www.firma2.com.pl/
 
 
oraz dodania do pliku konfiguracyjnego zmiennej vhost.
 
#cat ”vhost” >> /usr/local/etc/thttpd.conf
 
W przypadku użycia hostów wirtualnych bazujących na adresach IP  pozostaje nam 
stworzenie dowiązań symbolicznych o nazwach odpowiadających danemu adresowi IP 
np.:
 
#ln –s www.firma1.com.pl adres_ip1
#ln –s www.firma2.com.pl adres_ip2
            
oraz zmianie ścieżki wyszukiwania z ”/cgi-bin/*” na ”*/cgi-bin/*” .
Teraz można już skopiować potrzebne strony oraz skrypty pamiętając o zmianie 
ścieżki względem głównego katalogu dokumentów serwera wirtualnego. 
 
Strony domowe
Chcąc umożliwić użytkownikom publikowanie ich własnych stron domowych wszystko 
co musimy zrobić (o ile w pliku config.h zakomentowaliśmy wpis #define 
TILDE_MAP_2 ”public_file”) to stworzenie katalogu users:
 
#mkdir –m 711 /usr/local/www/users
 
a w nim katalogu odpowiadającemu nazwie użytkownika. 
 
#mkdir –m 755 /usr/local/www/users/user 
 
Dla wygody samego użytkownika pozostaje stworzenia dowiązania w jego katalogu 
domowym:
 
#ln –s /usr/local/www/users/user /home/user/WWW
 
Jeżeli wszystko przebiegło pomyślnie odwołując się do adresu w postaci:
 
http://www.domena.pl/~user
 
powinna ukazać nam się strona użytkownika user. Rozwiązanie to, choć nietypowe, 
jest konieczne w przypadku pracy w chrootowanym środowisku. W razie potrzeby 
thttpd umożliwia również wykorzystanie powszechnie znanej metody, w której 
mapowanie odbywa się na określony katalog znajdujący się w katalogu użytkownika.
 
Autoryzacja
Zabezpieczenia wybranego obszaru hasłem jest niezwykle proste i sprowadza się do 
stworzenia pliku .htaccess zawierającego nazwę oraz hasło użytkownika w 
katalogu, którego zawartość mamy zamiar chronić. Posłużyć może do tego program 
htpasswd standardowo instalowany w katalogu /usr/local/sbin. Przykładowo, 
zabezpieczenia katalogu /usr/local/www/tajne wraz z umożliwieniem dostępu 
użytkownikowi user dokonać możemy poprzez wydanie polecenia:
 
#/usr/local/sbin/htpasswd –c /usr/local/www/tajne/.htpasswd user
 
Należy pamiętać, by przy dodawaniu następnych użytkowników nie uruchamiać 
programu wraz z opcją –c.
 
Ograniczanie pasma
Niezwykle ciekawą opcją jest tzw. throttling, czyli ograniczenie pasma 
wykorzystywanego przez określone adresy bądź grupy adresów URL. Funkcjonalnością 
przypomina nam funkcje oferowane przez moduł mod_bandwidth z serwera Apache. Aby 
uaktywnić tą opcję musimy stworzyć plik np.: /usr/local/etc/thttpd.throttle. 
Przykładowy plik zobaczyć możemy na listingu nr 3. Powoduje on ograniczenie 
całego pasma protokołu HTTP do 8 kb/s, pasma przewidzianego dla wszystkich 
plików *.gif oraz *.jpg do 4 kb/s, oraz pasma dla plików *.zip oraz *.tgz 
znajdujących się w głównym katalogu dokumentów do 2kb/s. Pozostaje nam tylko 
zmuszenie serwera do przeczytania konfiguracji w pliku:
 
            #/usr/local/etc/rc.d/thttpd.sh restart
       
Podsumowanie
Mam nadzieję, że w tym artykule udało mi się zachęcić czytelnika do skorzystania 
z opcji serwera thttpd, który może stać się ciekawą alternatywą dla szeroko 
stosowanego serwera Apache. 
 
Tabela nr 1
      OpcjaOpis działania
      -d katalogPrzyjmuje katalog jako główny katalog dokumentów 
      -c patternPrzyjmuje zmienną pattern jako ciąg określający ścieżkę 
      przeszukiwania skryptów CGI
      -u userUruchamia serwer z prawami użytkownika user
      -r Nakazuje serwerowi prace w chrootowanym środowisku
      -C plik.confNakazuje serwerowi użycie konfiguracji zawartej w pliku 
      plik.conf
      -t plik.confNakazuje serwerowi użycie konfiguracji ograniczającej pasmo z 
      pliku plik.conf

 
      StronaOpis
      http://www.acme.com/software/thttpd/Strona domowa serwera thttpd

 
Listing nr 1.
user=nobody
dir=/usr/local/www
chroot
cgipat=/cgi-bin/*
pidfile=/var/run/thttpd.pid
 
Listing nr 2.
#!/bin/sh
case "$1" in
start)
   /usr/local/sbin/thttpd \
   -C /usr/local/etc/thttpd.conf \
   -t /usr/local/etc/thttpd.throttle && echo " thttpd";;
stop)
   /bin/kill -9 `cat /var/run/thttpd.pid` && echo " thttpd" ;;
restart)
   $0 stop
   $0 start ;;
*)
   echo "usage: $0 [start|stop|restart]" ;;
esac
 
 
Listing nr 3.
*                          8000 # Całkowita szerokość pasma
**.jpg|**.gif               4000 # Pasmo dla plików jpg, *.gif
*.zip |*.tgz               2000 # Pasmo dla plików *.zip, *.tgz